Van Carracci tot Bernini – tekeningen

Het Städel Museum presenteert de grote meesters van de Italiaanse barokke tekenkunst. Voor de broers Agostino en Annibale Carracci, Guercino, Stefano della Bella en Gian Lorenzo Bernini was tekenen een centraal onderdeel van hun artistieke werk. In hun tekeningen legden ze niet alleen de basis voor hun schilderijen, beeldhouwwerken of prenten, maar demonstreerden ze ook de onafhankelijkheid van het medium. De bladen, uitgevoerd met pen en penseel of zwart of rood krijt, zijn schetsen, studies of nauwkeurig weergegeven afzonderlijke werken. Ze maken indruk met hun vloeiende lijnen, hun dramatische clair-obscur en hun buitengewone expressiviteit. Van 10 oktober 2024 tot 12 januari 2025 toont het Städel Museum 90 van deze opmerkelijke Italiaanse baroktekeningen uit de eigen collectie in een tentoonstelling parallel aan de Frankfurter Buchmesse met Italië als eregast van dit jaar, die bezoekers uitnodigt voor een intieme ontmoeting met de artistieke tekeningen van een vervlogen tijdperk.

Nieuw onderzoek

De wetenschappelijke analyse van de tekeningen werd mogelijk gemaakt door de genereuze steun van de Gabriele Busch-Hauck Stichting in Frankfurt. Dit meerjarige onderzoeksproject heeft een schat aan nieuwe informatie opgeleverd over individuele kunstenaars en hun werkmethoden, de afgebeelde onderwerpen en de gebruikte technieken, evenals over hedendaagse en latere verzamelaars.

Italië in de 17de eeuw

De 17e eeuw was een tijd van verandering in Italië. Barokke kunst legde de nadruk op beweging en dynamiek, contrasten en het spel van licht en schaduw. Deze kenmerken zijn niet alleen te zien in de schilderijen en beeldhouwwerken, maar ook in de tekeningen uit die periode. Kunstenaars zoals de Carracci broers, bestudeerden individuele motieven, figurale groepen, houdingen, draperieën en bewegingssequenties. Ze putten uit de natuur, ontwikkelden complexe beeldverhalen en maakten ontwerpen voor werken op groot formaat. Het emotionele spectrum van hun voorstellingen varieert van delicaat en introspectief tot extatisch, expressief en soms wreed. De werken op papier waren vaak de basis voor schilderijen, beeldhouwwerken of prenten en verwijzen naar de uitwisseling tussen kunstenaars en opdrachtgevers. Ze zijn daarom niet alleen een uitdrukking van individuele artistieke creativiteit, maar ook een weerspiegeling van een grotere culturele context.