Rineke Dijkstra – strandportretten

De oceaan – een blik: De Nederlandse kunstenaar Rineke Dijkstra (*1959) portretteert jonge mensen die rechtstreeks in de camera kijken op verschillende stranden over de hele wereld – in Polen, Groot-Brittannië, Oekraïne, Kroatië en de Verenigde Staten. De zorgvuldig gecomponeerde foto’s zijn een zoektocht naar de essentie van het menselijk bestaan. We zien gevoelige ontmoetingen waarin de kunstenaar ook vragen oproept over authenticiteit en waarachtigheid in portretfotografie. Van 13 december 2024 tot 18 mei 2025 presenteert het Städel Museum 27 werken van Dijkstra in een solotentoonstelling. Onder meer 23 beelden uit haar serie Beach Portraits. Met deze serie trok Rineke Dijkstra internationale aandacht. Haar naam als een van de meest invloedrijke vrouwelijke fotografen in de hedendaagse kunst was hiermee een feit. Werken uit de Streets serie en een zelfportret van de kunstenaar zijn ook te zien in de tentoonstelling.

Beeldtaal met een lange traditie

In de serie Strandportretten, voornamelijk gemaakt in de jaren negentig, verbindt Dijkstra de geportretteerde jongeren over de landsgrenzen heen door een consistente compositie. Tegen de serene, basale achtergrond van de zee en gereduceerd in context en kleding, ligt de focus volledig op de modellen. Hun karakters en hun jeugdige natuurlijkheid manifesteren zich in de kleinste nuances van gezichtsuitdrukking en houding. Vooral wanneer, ondanks hun inspanningen, hun emotionele wereld wordt onthuld. Hierdoor worden deze krachtige opnames tijdloze beelden die de menselijke conditie belichamen, vol onzekerheid, nieuwsgierigheid en de zoektocht naar identiteit. Door middel van deze unieke beeldtaal, die put uit kunsthistorische referenties variërend van het werk van onder andere Sandro Botticelli tot August Sander, geven Dijkstra’s foto’s een hedendaagse historische kijk op het tijdperk na de Koude Oorlog.

Philipp Demandt, directeur van het Städel Museum

Philipp Demandt, directeur van het Städel Museum, merkt op: “De portretten van Rineke Dijkstra konden niet eigentijdser zijn en tegelijkertijd zijn het al grote kunsthistorische werken: het zijn al heel lang iconen van de fotografie. Het medium fotografie speelt een centrale rol in de collectie van het Städel Museum: al in de jaren 1850 werden foto’s aangekocht voor de onderwijscollectie. Vandaag de dag omvat de collectie meer dan 5.000 werken – van het begin van de fotografie tot nu, inclusief belangrijke werken van vrouwelijke pioniers. Ik ben daarom des te meer verheugd dat we met Rineke Dijkstra nu zo’n belangrijke fotografische kunstenares kunnen presenteren in het Städel Museum.”

Rineke Dijkstra over haar ontwikkeling