Kengo Kuma. Onomatopeia architecture

“Onomatopoeia behandelt architectuur niet als het onderwerp van operaties door hogere actoren (architecten), maar behandelt architectuur en mensen op hetzelfde niveau. Architecten staan niet op de eerste plaats bij het scheppen van de architectuur, maar mengen zich onder de gebruikers ervan. Onomatopoeia is een soort dierachtige stem die de architectuur op een fysiek en tastbaar niveau uitstraalt.”
KENGO KUMA

De tentoonstelling Kengo Kuma. Onomatopoeia Architecture in de Bundeskunsthalle in Bonn presenteert zo’n 25 schaalmodellen van de meest belangrijke ontwerpen van de Japanse architect. Het draait allemaal om de dialoog tussen mens en materiaal en het daarmee gepaard gaande gebruik van onomatopee of onomatopoësis, ook wel “klanknabootsing” genoemd. In het Japans bestaat onomatopee vaak uit dubbele lettergrepen, waardoor de taal bijzondere klanken vormt.

Wat is Onomatopoeia Architecture?

De internationaal gerenommeerde architect gebruikt onomatopee als “ontwerptaal” vanaf het allereerste concept: van de keuze van materialen tot de constructie van het hele gebouw. Hij laat zich minder leiden door rationele beslissingen dan door de substantie van het materiaal. Vertrekkend vanuit de onomatopee, de uitvinding of het gebruik van woorden die geluiden bevatten die geassocieerd worden met het benoemde, geeft Kengo Kuma vorm aan een fysieke sensatie die zijn idee van duurzame architectuur tot uiting brengt, waar materialen worden hergebruikt en mensen en fysieke zaken opnieuw met elkaar worden verbonden.

Een korte kennismaking met Kengo Kuma en zijn architectenbureau

Voor zijn projecten gebruikt Kengo Kuma voornamelijk hout, papier en metaal – traditioneel Japans materiaal – en past ze op zijn eigen hedendaagse manier toe. In zijn visie spreken de oppervlakken niet alleen het zicht aan, maar ook de reuk- en tastzin. De modellen in de tentoonstelling nodigen de bezoeker uit om de klank van verschillende materialen te ontdekken, waaronder een tijdelijke vijf meter hoog paviljoen van aluminium en een experimentele installatie: een verfijnde houten sculptuur die de klanknabootsingen “tsun tsun” en “zure zure” tot uiting brengt.

Kuma’s gebouwen hebben vaak een onverwachte lichtheid of een gevoel van beweging, die hij toeschrijft aan zijn eigen muzikale concept. Omdat hij beton zoveel mogelijk vermijdt, lijken zijn gebouwen licht op de grond te rusten. Kuma beschouwt zichzelf als een “materialist”, in de fysieke zin van het woord.