Hermione von Preuschen en de “Mors Imperator”

De Alte Nationalgalerie in Berlijn wijdt een tentoonstelling aan Hermione von Preuschen, de schilderes, schrijfster en wereldreiziger. Centraal staat haar omstreden schilderij Mors Imperator uit 1887, dat door de Berlijnse Academie voor Schone Kunsten werd afgewezen. Deze afwijzing maakte haar in één klap beroemd.

Het genie is zo vrij dat het zich niet aan geslacht keert; het vliegt in de zielen van wie het wil

Dit zei Von Preuschen tijdens het Internationale Vrouwencongres in Berlijn in 1896. Hier zette ze zich in voor de emancipatie van vrouwen, voor wie toentertijd de toegang tot academische opleidingen was ontzegd.

Hermione von Preuschen

Hermione von Preuschen, geboren in 1854 in Darmstadt, volgde vanaf 1872 drie jaar schilderles bij Ferdinand Keller in Karlsruhe. Onder zijn invloed ontwikkelde ze haar decoratieve, pathetische stijl en ontdekte ze het historische stilleven. In 1887 schilderde ze Mors Imperator, een groot formaat symbolistisch werk waarin een skelet als heerserfiguur in een purperen mantel met hermelijnbont centraal staat. Met een zwaard in de rechterhand en een autoritair gebaar met de linkerhand stoot het een prachtige troon omver. Op de schedel draagt het een ijzeren kroon met punten, terwijl een met edelstenen bezette kroon op de grond valt. De rechtervoet rust op een wereldbol: de dood verschijnt hier als triomferende heerser over de wereld.

Toen Von Preuschen het werk in 1887 naar Berlijn stuurde voor de Academietentoonstelling, werd het afgewezen omdat de jury er een toespeling op de 90-jarige keizer Wilhelm I in zag. Zelfs nadat de keizer had verklaard geen bezwaar te hebben, weigerde de jury het schilderij nog steeds te accepteren. Intussen was ook de artistieke uitvoering bekritiseerd: een onkunstzinnige uitdrukking van een scheve gedachte.